‫«سیارۀ آبی: حیات در آب» ‫«قسمت ششم: دریاهای مرجانی»
‫در تمام دریاهای دنیا، آب‌های گرم مناطق گرم‌سیری
‫حاوی غنی‌ترین و رنگارنگ‌ترین موجودات هستند.
‫صخره‌های مرجانی.
‫شاید اینجا شبیه بهشت زیر آب باشد،
‫ولی میادین جنگ دائمی بر سر فضا هستند.
‫حتی مرجان‌ها هم برای آن باید بجنگند.
‫در این اجتماع شلوغ و آشفته، ‫هر جانوری باید برای خودش خانه‌ای پیدا کند
‫تا زنده بماند.
‫اما اگر به خاطر مرجان‌ها نبود، ‫هیچ یک از این موجودات اینجا نبودند.
‫این یک لارو مرجانیست ‫که در دریای آزاد حرکت می‌کند
‫و در گروهی از جانوران جوانِ .ساکن صخره‌ها، شناور است
‫اگر تنها یکی از این لاروهای مرجانی‌ بتواند ‫در نقطه‌ای مناسب مستقر شود و زنده بماند،
‫صخره‌ای جدید ایجاد می‌شود.
‫در طی چند روز، شکل لارو عوض ‫می‌شود و تبدیل به یک پلیپ می‌شود،
‫مثل یک شقایق دریایی.
‫کاملاً شبیه یکدیگر هستند .و کم کم به یک کلنی تبدیل می‌شوند
‫پلیپ‌ها خودشان را بین یک ‫اسکلت سفت محصور می‌کنند،
‫و پس از تشکیل این پایه‌ی محکم، .شروع به رشد می‌کند
‫سالانه ۱۵ سانتی‌متر رشد .می‌کند که بسیار چشمگیر است
‫این مرجان شاخه‌ای تنها دوسال سن دارد.
‫یک مرجان بالغ می‌تواند تا هزاران سال عمر کند.
‫مرجان‌ها پایه‌هایی را ایجاد می‌کنند
‫که زندگی همه‌ی جانوران به آن‌ها وابسته است.
‫برخی از موجودات،
‫مانند کرم‌های درخت کریسمس که واقعاً ‫داخل صخره‌های مرجانی زندگی می‌کنند.
‫درحالی که دیگران برای تغذیه از آب
‫به دور از صخره‌ها رشد می‌کنند.
‫با رشد این موجودات،
‫روابط صمیمی شکل می‌گیرد،
‫و جانداران مختلف، به یکدیگر وابسته می‌شوند.
‫حتی جانورانی که بخش زیادی از عمرشان ‫را صرف سفر در اقیانوس آزاد می‌کنند
‫برای حمام کردن به صخره‌ی مرجانی می‌آیند.
‫صخره‌های مرجانی می‌توانند ‫خانه‌ی ماهیان بی‌شماری باشند.
‫اینجا کوچک‌ترین و بزرگ‌ترین ماهی‌ها زندگی می‌کنند.
‫کوسه‌نهنگ‌ها فقط برای بازدید می‌آیند.
‫جریان‌های آبی که مواد مغذی را از اعماق به بالا می‌آورد،
‫کوسه‌نهنگ‌ها برای خوردن به اینجا می‌آیند.
‫همه‌ی‌ جانواران به‌خاطر مرجان‌هاست که اینجا هستند.
‫این هزارتوی پیچیده‌ی خارق‌العاده، به ‌طور لایه به لایه
‫توسط میلیون‌ها جانور تشکیل شده است...
‫پلیپ‌ها.
‫هر پلیپ روی یک اسکلت آهکی قرار دارد.
‫زیر شکم...
‫...محلی است که بیشتر رشد در آنجا صورت می‌گیرد.
‫در اینجا بافت زنده، شبکه‌ی پیچیده‌ای ‫از سنگ آهنگ را ایجاد می‌کند.
‫و در زیر آن، اسکلت آهکی خالی است،
‫چرا که بافت‌های زنده‌ی مرجانی آن‌ را تخلیه کرده است.
‫این ساختار محکم است که بنیان ‫صخره مرجانی را تشکیل داده است.
‫و یک صخره مرجانی می‌تواند .تا چندین کیلومتر ادامه پیدا کند
‫صخره‌های مرجانی تنها در آب‌های ‫کم‌عمق صاف و گرمسیری پیدا می‌شوند.
‫با این که جانور هستند اما ‫نور خورشید برای‌شان حیاتی است.
‫زیرا درون بدن‌شان میلیون‌ها ‫جلبک ریز تک‌سلولی زندگی می‌کنند.
‫گیاهان.
‫گیاهان در فوتوسنتز برای ساخت قند، .فقط به نور خورشید نیاز دارند
‫۹۸ درصد غذایی که مرجان‌ها مصرف می‌کنند، ‫توسط این جلبک‌ها ایجاد می‌شود.
‫بدون آن‌ها،
‫صخره‌ها به وجود نمی‌آمند.
‫مانند همه‌ی گیاهان، جلبک‌ها هم ‫به مقدار کافی از نور نیاز دارند.
‫نه بیش از حد، و نه خیلی کم.
‫مرجان‌ها این را از طریق موادی رنگی تنظیم می‌کنند
‫که ما فقط با پرتوهای فرابنفش می‌توانیم آن را ببینیم.
‫بیشتر مرجان‌ها برای محافظت
‫در داخل قلعه‌های سنگی خود می‌مانند،
‫اما حتی آنجا هم از شر آرواره‌های ‫این پروانه‌ماهی‌ها در امان نیستند.
‫در شب، مرجان‌ها آب را به داخل می‌کشند،
‫شاخک‌هایشان را باز می‌کنند ‫و برای خوردن غذا بیرون می‌آیند.
‫آن‌ها پلانکتون می‌خورند.
‫هر شاخه سلول‌های نیش‌زننده‌ای دارد ‫که به محض تماس، کارش را می‌کند.
‫وقتی که پلانکتون شکار شد، ‫به سمت دهان پلیپ فرستاده می‌شود.
‫پلیپ‌ها در شب باز می‌شوند
‫و پایه‌ی آهکی به زیرشان اضافه می‌شود.
‫به ناچار، مرجان‌ها روی همدیگر را می‌پوشانند
‫و این یک دردسر است.
‫هنگامی که همسایه‌ها بیش از حد نزدیک می‌شوند،
‫حضور همدیگر را به لحاط شیمیایی حس می‌کنند.
‫مرجان متجاوز که سمت راست است، .برای نبرد آماده می‌شود
‫پلیپ‌ها شکم‌شان را بیرون می‌آورند
‫و حریف را زنده زنده هضم می‌کنند.
‫این یک منطقه‌ی مورد مناقشه است و اسکلت‌های سفید
‫تنها شاهدین این مبارزه شبانه بر سر مرز هستند.
‫شکارچیان مهلک بیشتری صخره‌های ‫مرجانی را مورد هدف قرار داده‌اند.
‫شکارچیانی که می‌توانند ‫در جست و جوی طعمه‌ی خود، بخزند.
‫این یک ستاره دریایی تاج‌تیغی است،
‫شکارچی‌ای سمی و رام‌نشدنی.
‫آن‌ها هم شکم‌شان را بیرون می‌آورند ‫تا مرجان‌ها را به طور یکجا هضم کنند.
‫اما برخی از مرجان‌ها نیروی کمکی دارند.
‫خرچنگ‌های کوچکی که داخل شاخه‌ها زندگی می‌کنند ‫و در برابر این حملات مقاومت می‌کند.
‫و از خانه‌های‌شان دفاع می‌کنند.
‫آن‌ها از پایین حمله را آغاز می‌کنند
‫زیرا ستاره دریایی از زیر آسیب‌پذیر است.
‫حتی تاج‌تیغی هم در برابر این ‫حملات قاطعانه، عقب‌نشینی می‌کند.
‫و مرجان آسیبی نمی‌بیند.
‫این یک طوطی‌ماهی کوهی ‫است که یک و نیم متر طول دارد.
‫آرواره‌هایشان به‌‌قدری قوی است ‫که می‌توانند سنگ را هم گاز بزنند.
‫وقتی برای خوردن غذا به پایین می‌آیند، ‫خود صخره مرجانی هم در خطر است.
‫آن‌ها شکارچیانی بی‌قاعده‌اند،
‫و موقع شکار جلبک‌ها، .صخره و مرجان‌ها را هم می‌خورند
‫این ماهی‌ها نقش مهمی ‫در انقراض صخره‌ها بازی می‌کنند.
‫صخره‌ها و مرجان‌هایی که می‌خورند، ‫بعداً تبدیل به شن‌های نرم می‌شوند.
‫آن‌ها سالیانه می‌توانند چندین تُن شن نرم‌ ‫را از خوردن یک صخره به وجود بیاورند.
‫این شن نرم، ماسه‌های مناطق گرم‌سیری را به وجود می‌آورند
‫که برای انسان‌ها خوشایند است.
‫با گذشت زمان، شن‌ها جمع می‌شوند ‫و جزیره‌ای تشکیل می‌دهند
‫که بعداً مستعمره‌ی حیوانات و گیاهان می‌شود.
‫درختان ریشه می‌کنند.
‫پرندگان از راه می‌رسند.
‫مدفوع چندین هزار پرستوی دریایی ‫که برای لانه‌سازی به اینجا آمده‌اند،
‫زمین ماسه‌ای اینجا را تقویت می‌کند ‫و می‌تواند باعث رشد گیاهان بیشتری شود.
‫اما این پرستوهای دریایی مانند ‫همه پرندگان دریایی دیگر،
‫برای پیدا کردن غذا، به اقیانوس وابسته‌اند.
‫در زیر آب و روی صخره، ‌ نه تنها رقابت بر سر جا هست
‫بلکه یک مبارزه‌ی همیشگی بین ‫شکار و شکارچی وجود دارد.
‫این مبارزه بین آن‌ها که قدمتی چندین میلیون سالی دارد
‫تنوع فرمی خارق‌العاده‌ی که امروزه ‫شاهدش هستیم را ایجاد کرده است.
‫جک‌ماهی‌ها یکی از شکارچیان اصلی صخره هستند.
‫سلاح آن‌ها سرعت‌شان است.
‫آن‌ها به دنبال سیمین‌پهلوهایی هستند ‫که پدافند دفاعی‌شان این است
‫که در دسته‌های گیج‌کننده جمع شوند ‫و نور نقره‌فام از خود ساطع کنند.
‫جک‌ماهی‌ها سعی می‌کنند این مشکل را ‫با بردن سیمین‌پهلوها به سمت صخره حل کنند.
‫در اینجا جک‌ماهی‌ها شانس بیشتری
‫برای جدا کردن ماهی‌ها از گله‌شان دارند.
‫حالا جک‌ماهی‌ها می‌توانند ماهی‌های جدا شده را
‫با حملاتی برق‌آسا شکار کنند.
‫مخفی شدن در خود صخره امن‌تر است.
‫مثل این میگوها که در این تونل اسفنجی پنهان شده‌اند.
‫این میگوهای کوچک از یک دانه‌ی برنج کوچک‌ترند.
‫این‌ها میگوهایی نادرند.
‫اخیراً کشف شده
‫که نظام اجتماعی شدیداً پیچیده‌ای دارند،
‫مثل زنبورها.
‫تمام اعضای کلنی، فرزندان یک ماده‌اند.
‫او ملکه است و تنها کسی است که تخم می‌گذارد.
‫مثل کلنی زنبورها،
‫هر میگوی وظیفه‌ی مخصوص به خود را دارد.
‫بعضی‌ها نگهبانند و چنگال‌های بزرگ و قدرتمندی دارند.
‫آن‌ها همیشه درحال نگهبانی‌اند و آماده‌اند ‫تا از ورود متجاوزان جلوگیری کنند.
‫این یک کرم پرتار است، اسفنج ‫برای او شکارگاه فوق‌العاده‌ایست.
‫در چنین تونل‌های پر پیچ و خمی، ممکن ‫است از هر طرف حمله صورت بگیرد.
‫به محض این که نگهبانان مطلح می‌شوند، ‫کرم برتری‌اش را از دست می‌دهد.
‫بهتر است تا آسیبی جدی ندیده، عقب‌نشینی کند.
‫اسفنج نه تنها خانه‌ای امن برای میگوهاست،
‫منبع غذایی مناسبی هم هست، بنابراین ‫هیچگاه لازم نیست بیرون بروند.
‫قرارگاهی که همه نیازهایشان را برطرف می‌کند
‫قطعاً ارزش دفاع کردن را دارد.
‫همانطور که میگوها از خانه‌‌ی خود محافظت می‌کنند
‫سایر جانواران هم از شکارگاه‌هایشان دفاع می‌کنند.
‫شیشه‌ماهی‌ها شکاری وسوسه‌کننده برای هامور‌ هستند.
‫استراتژی او این است که به آرامی در میان‌شان شنا کند
‫تا دیگر به اون به چشم یک تهدید نگاه نکنند.
‫ماهیان دیگری هم اینجا هستند.
‫خروس‌ماهی‌ها شکارچیانی کمین‌کننده‌اند
‫و صبر می‌کنند و منتظر لحظه‌ی درست می‌مانند.
‫ولی جا برای دو شکارچی وجود ندارد.
‫هامور سعی می‌کند با خارهای سمی ‫خروس‌ماهی رو در رو شود
‫و او را کنار بزند.
‫ولی خروس‌ماهی مقاومت می‌کند.
‫این خروس‌ماهی ساعت‌ها وقت ‫گذاشته تا از شکارگاهش دفاع کند.
‫برخی از جانوران ترجیح می‌دهند ‫تا آنجا که ممکن است از نزاع دوری کنند.
‫این میگوهای دلقک که یک ستاره‌ دریایی را شکار کرده‌اند،
‫در حال بردن او به جایی امن هستند.
‫جایی که دست رقبا به آن نمی‌رسد و در امان است.
‫مشکل اینجاست که ستاره‌ماهی‌ها هم باهوشند
‫و پنج بازوی چسبناک دارند.
‫وقتی میگو یکی از دستانش را بلند می‌کند،
‫آن یکی دستش می‌چسبد.
‫تنها با چرخاندن ستاره‌دریایی به پشتش
‫می‌توانند امید به موفقیت داشته باشند.
‫بعد از آن هم، بردن او به خانه
‫امری دشوار است.
‫ستاره دریایی تبدیل به یک غذای زنده شده است.
‫اگر میگوها بتوانند او را سفت بچسبند، ‫غذای چند روزشان تامین می‌شود.
‫بالای صخره معمولاً از لایه‌ی زمخت ،از جلبک سبز پوشیده شده
‫این هم یه غذای زنده دیگر است.
‫و خیلی از ماهیان به آن وابسته‌اند.
‫جراح‌ماهی پادر بلو از حق خود
‫برای خوردن در این مکان دفاع می‌کند.
‫ولی برای چنین غذای زیادی، .همیشه رقابت وجود دارد
‫وقتی یک گله‌ی جراح‌ماهی‌های زندانی ‫تصمیم به خوردن می‌گیرند،
‫کمتر کسی جلودارشان است.
‫جرام‌ماهی پادر بلو تلاش می‌کند آن‌‌ها را دور کند...
‫...اما تعدادشان خیلی زیاد است.
‫تمام جلبک‌ها طی چند دقیقه خورده می‌شوند.
‫ظاهراً جراح‌ماهی آبی مبارزه را باخته.
‫ولی در نهایت برتری پیدا می‌کنند.
‫آن قدر حمله می‌کنند
‫که دشمنان از اینجا بروند.
‫به هنگام شب، موجودات عجیب و غریبی ‫از شکاف‌هایشان بیرون می‌آیند
‫و خزان خزان به سمت صخره می‌روند.
‫این بوته‌ی متحرک یک جانور است...
‫ستاره سبدی.
‫او برای شکار پلانکتون‌های شبانه، ‫دست‌هایش را باز می‌کند.
‫صخره به طرز عجیبی آرام شده.
‫ماهی‌ها کنار می‌روند و تا اندازه‌ای که ‫می‌توانند خودشان را مخفی می‌کنند.
‫سفره‌ماهی‌های مرمری می‌خواهند موجودی ‫که زیر ماسه دفن شده را شکار کنند...
‫آن‌ها از گیرنده‌های برقی‌ای که دارند ‫برای اسکن کردن کف دریا استفاده می‌کنند.
‫با این کارشان کوسه‌ها را جذب می‌کنند.
‫کوسه‌های لکه سفید.
‫در شب که چشم‌ها کاربرد کمی دارند، ‫کوسه‌ها دست بالاتر دارند.
‫در شب می‌توانند برای ردیابی ماهیان،‌ از ‫گیرنده‌های برقی و قوه‌ی بویایی‌شان بهره ببرند.
‫این کوسه‌ها به دنبال شکار ماهی‌هایی ‫که در صخره‌ها قایم شده‌اند هم هستند.
‫شکل باریک‌شان
‫آن‌ها را قادر می‌سازد تا وارد .حفره‌های خیلی تنگ بشوند
‫هیچ‌جا نمی‌توان قایم شد.
‫جانوران خیلی کمی در برابر ‫این شکارچی‌های دیوانه در امانند.
‫هر شب، حیوانات اهل صخره، ‫در معرض این حملات قرار می‌گیرند.
‫ولی زندگی در صخره فقط برای خوردن غذا نیست،
‫این‌ها تازه اولین گروه از شکارچیان فراوانی هستند
‫که تا چند هفته دیگر به اینجا می‌آیند
‫و از نوزادها و تخم‌ها تغذیه‌ می‌کنند.
‫ماهی‌های دیگر تا این حد ‫نسبت‌ به تخم‌هایشان بی‌توجه نیستند.
‫نی‌ماهی نواری نزدیک منطقه‌ی کوچک خاصی روی صخره می‌ماند.
‫هر روز صبح که خورشید طلوع می‌کند، ‫ماهی ماده خوابگاهش را ترک می‌کند
‫و به دنبال جفتش می‌گردد.
‫حدود ده دقیقه کنار یکدیگر می‌مانند،
‫و به پایداری رابطه‌شان کمک می‌کنند ‫که این برای شراکت، امری ضروری است.
‫با همدیگر اطراف خانه‌ی نر شنا می‌کنند
‫که مانند رقصی ساده و دلپذیر است.
‫در تابستان که تخم‌های ماده رسیده است،
‫فقط حالا است که به والدین‌شان نیاز ندارند.
‫از آنجایی که از زمان تخم‌گذاری، ،نر مسئول مراقبت از بچه‌هاست
‫این یک سپیداج نگارین است.
‫برخلاف اکثر سپیداج‌ها، این گونه به جای این که ‫بیشتر وقتش را برای شنا در کف آب بگذارد،
‫صرف راه رفتن می‌کند.
‫این سپیداج یک نر است.
‫با نمایش رنگارنگش
‫بالاخره تسلیم می‌شود.
‫این نهنگ گوژپشت نر درحال آواز خواندن است.
‫گوژپشت‌ها فقط برای بازدید به صخره می‌آیند.
‫ماده‌ها بعد از گذر از حاملگی‌شان ‫که یک سال طول می‌کشد
‫به اینجا می‌آیند که بچه‌ها را ‫به دنیا آورند و بهشان شیر بدهند.
‫انرژی و زمانی که برای فرزندان‌شان ،می‌گذارند قابل‌توجه است
‫چرا که هر نهنگ ماده بین ۶ الی ‫ ۱۲ ماه از فرزندش مراقبت می‌کند.
‫نرهای تنها برای نشان دادن ‫ارشدیت نسبی‌شان آواز می‌خوانند.
‫هرچقدر که این آواز بلندتر و طولانی‌تر باشد، ‫ یعنی خواننده‌اش بزرگ‌تر و قوی‌تر است.
‫هرچه آهنگ بهتر و نر بزرگ‌تر باشد بهتر است
‫در اواخر بهار، چند روز پس از این که ماه کامل می‌شود
‫و جریان‌های جزر و مدی ‫ در ضعیف‌ترین حالت خود هستند،
‫سایر گونه‌های مرجانی، هم نر هستند و هم ماده.
‫این بسته‌های تخم آزاده شده
‫هر گونه‌ی مرجانی ساعت و شب مخصوصی ‫ برای آزاد کردن تخم‌هایش دارد.
‫با این کار احتمال بارور شدن تخم‌ها ‫به بیشترین حد خود می‌رسد.
‫تخم‌های بارور شده
‫از صخره جدا می‌شوند.
‫در این فصل طوفانی، جانورانی که در صخره ‫ زندگی می‌کنند، با خطری جدی مواجهند.
‫خرچنگ‌های دریای کارائیب .تغییر در آب را حس کرده‌اند
‫دمای آب کاهش یافته و موج‌های قدرتمند، ماسه‌ها را زیر و رو می‌کند.
‫حالا که هوا تاریک است و طوفان نرسیده
‫ از خانه‌‌هایشان بیرون می‌آیند ‫ و به دل ماسه‌های خطرناک می‌زنند
‫تا در اعماق آب به دنبال پناهگاهی بگردند.
‫هرسال باید به این سفر بروند.
‫از هر گوشه‌ی صخره مرجانی، ‫خرچنگ‌ها به این راهپیمایی می‌آیند.
‫آن‌ها در جریانی که از راه رفتن خرچنگ‌ها به وجود ‫ آمده، حرکت می‌کنند تا انرژی خود را ذخیره کنند.
‫ هرچه تعداد بیشتر باشد
‫امنیت راه هم بیشتر است.
‫تا سپیده‌دم، به لبه‌ی عمیق صخره رسیده‌اند
‫و بعد از آن به پایین می‌روند.
‫تا پایان این فصل طوفانی
‫در پناهگاه‌ آب‌های عمیق می‌مانند
‫و آسیب نمی‌بینند.
‫گاهی اوقات در فصل طوفانی، .تندباد دریای به وجود می‌آید
‫در این صورت ساختمان خود صخره هم درخطر است.
‫یک طوفان بزرگ می‌تواند ‫ صخره را به کلی نابود کند.
‫صدها سال رشد فقط طی چند ساعت به باد رفت.
‫در اقیانوس، حیاتی نو آغاز می‌شود.
‫در وقتی مناسب، لارو مرجانی ‫ به آوار باز می‌گردد
‫تا صخره‌ای نو را در جایی که .نابود شده، به‌وجود آورد