من 2-3 هستم که دارم ميرسم
ما اونا رو در ديدرس داريم،ما حالا داريم درگير ميشيم
دريافت شد
هليکوپترها ماشينهاي فوق العاده اي هستن
شما ميتونستين در هوا شناور بشين
شما ميتونستين مثل خدا بشين
من زير 170 متري از سطح زمين پرواز ميکردم
بالاي 170 متري از سطح زمين منطقه کشتار بود
بهتر بود شما زير 65 متري از سطح زمين پرواز ميکرديد،هرچه پايينتر بهتر
وظيفه من اين بود که گلوله بخورم
وظيفه ام اين بود که آتش دشمنو به خودم جلب کنم
من ي اردک بودم،ي طعمه
من (منظور هليکوپترشه)گلوله هاي زيادي خوردم
من خيلي زياد با دشمن درگير شدم
شما انقدر بلند داد ميزنيد که ميتونين سعي کنيد تا صداي
گلوله هايي که دارن ميان رو تحت الشعاع قرار بدين
چون زمانيکه اونا از کنار گوشتون رد ميشن
شما ميتونستين صداي اون انفجارو بشنوين
شما صداي تيراندازيو نميشنوين
اون تفنگ کاليبر 50 که درست روي شما آتش ميکنه
يک قطعه 1/25 سانتي از سرب که بسمت شما پرواز ميکنه
و اون هواگرد ...بوم
شما دارين پرواز ميکنين،شما 90 درجه بسمت ديگه برميگردين
و شما شما دارين به خودتون تيراندازي ميکنين
چون تيغه هاي چرخان درست مقابلتون هست
و شما دارين سعي ميکنين تا جلوي گير کردن تفنگو بگيرين
چون شما دارين مثل اين دور خودتون ميچرخين
و اگه تفنگتون گير کنه،کارتون تمومه
ويتنام اولين جنگ واقعي هليکوپتر بود
خلبانان هليکوپتر بيش از 36 ميليون سورتي پرواز کردند
خدمه هاي آنها اوراق تبليغاتي را بر روي دشمن پخش ميکردند
و آتش مرگبار را به مواضعشان فرو ميريختند
سربازان و تدارکات و توپخانه را به منطقه نبرد ميبردند
و مجروحان را از منطقه نبرد چنان به سرعت خارج ميکردند
که اغلب به منطقه بيمارستان طي 15 دقيقه ميرسيدند
ران فريزي،پسر يک پليس
اهل محله سوامپودل شمال فيلادلفيا
در نوامبر 1967 به ويتنام رسيد
او رئيس خدمه در يک هليکوپتر پيشاهنگ
همراه سواره نظام هوايي يکم بود.
در ارتفاعات مرکزي دو بار از منطقه فرود خارج ميشد
يک روز پس از بازگشت از يک ماموريت رزمي
او توسط يک روزنامه نگار ملاقات شد
و اين
اون يک زن زيبا بود
ميدوني،زني سفيد پوست، زني با چشمان گرد
با موهاي آراسته و اون جذاب به نظر ميرسيد
واو!
اون گفت:ميتونم از شما چند تا سوال بپرسم؟
اونجا شبيه چي بود؟
احساس شما چي بود وقتي يک مسلسل کاليبر 50
يک تيکه سرب 1/25 سانتي بسمت شما شليک ميکرد؟
وقتي شما...توصيفش سخته
اون نکبتي بود
منظورم اينه که واضح نيست اون شبيه چيه؟
تو ميخواي بدوني اون شبيه چي بود؟
برو ببينش
برو اونجا
برو اون اجسادو ببين
آماده بودم کتکش بزنم
ميخواستم بپوکونمش
آمادش بودم
تو ميخواي بدوني اون شبيه چيه؟
بوم،همينه!
من همين حالا اونو بهت ميدم
ميخواي حسش کني؟ميخواي ببينيش؟
اگه اون همينيه که ميخواي بهت ميدمش
اين اونچيزيه که تو ميخواي؟
نميخوام بهت بگم اون شبيه چيه
چون نميخوام بخاطرش بيارم
اين همون جنونيه که نشون ميده
جنگ ويتنام
دشمن، نبرد پشت نبرد شکست خورده است
او به اين اميد است که اراده آمريکا براي استقامت
را بتواند بشکند
خب ،اون در اشتباهه
# تابستان #
1968 سال نقطه عطفي
در تاريخ جنگ ويتنام و ايالات متحده شد
همزمان با شروع اين سال
485600 نيروي آمريکايي در ويتنام حضور داشتند
و رهبران آمريکا وعده دادند که
پيروزي نهايتا در ديدرس قرار گرفته است
اينکه واقعا"نوري در انتهاي تونل"وجود داشت
# گريه نکن #
ولي بعد ويتنام شمالي تهاجم گسترده اي
که منجر به يک شکست وحشتناک براي آنان ميشد را سازمان داد
که در نهايت معلوم ميشد
که هنوز با پيروزي بزرگتر فاصله دارد
آمريکا خودش با ترورها
و نبردهاي خياباني برسر جنگ و حقوق شهروندي دچار تشنج و تنش بود
يک رئيس جمهور آمريکايي
يک سياستمدار ماهر که عادت داشت کارها را طبق برنامه انجام دهد
هنوز خودش را تحت محاصره مشکلاتي ميديد
که نميتوانست حل کند
#تو به پا خواهي خواست #
رابرت کندي،برادر رئيس جمهور مقتول
که حضور آمريکا را در ويتنام تشديد کرده بود
در آن سال سرمقاله اي نوشت که بنظر ايده هاي بسياري مطرح ميکرد
او گفت:هرج و مرج محض بر سر دنيا رها شده است
شعري را از ويليام باتلر ييست نقل قول ميکرد
همه چيز فرو پاشيده است،مرکز را نميتوان حفظ کرد
#نه،نه،نه،گريه نکن#
# گريه کن#
قسمت ششم همه چيز فرو ميپاشد (ژانويه(دی ماه)-جولاي(تير ماه)1968)
ژنرال وستمورلند،وقتي شما گفتيد
که هرگز در اين چهار سال
که شما در ويتنام بوده ايد بيش از اين دلگرم نبوده ايد
از طرف ديگر برخي منتقدين
هرگز بيش از اين دلسرد نبوده اند
من سوالم اينه که اگر ممکنه يکي يا دو يا سه تا از چيزهايي
که باعث شده شما انقدر دلگرم باشيد رو شرح بديد
من ميتونستم تعدادي از آمارهاي مهم مثل
جاده هايي که باز نگه داشته ميشوند
تعداد روبه فزون دشمناني که کشته شده اند
و ساير اطلاعات آماريو ذکر کنم
که مطرح ميکنه ما در حال پيشرفت هستيم
و ما در حال پيروزي هستيم
و من گرايشي از اعتماد به نفس و خوش بيني رو به فزون را پيدا ميکنم.
اون در سراسر کشور غلبه داره
و از نظر من اون مهمترين مدرکيه
که من ميتونم به شما دائما ارائه بدم،پيشرفت حقيقي در حال انجامه
در عصر اول ژانويه 1968
هوشي مين شعري را از راديو هانوي پخش کرد
بگذاريد شمال و جنوب در نبرد با
متجاوزان ايالات متحده از هم تقليد کنند
به پيش!پيروزي کامل براي ما خواهد بود
فرماندهان کمونيست اين را به معني
نبرد نهايي برداشت کردند
تهاجم همه جانبه و شورش فراگير
که انها براي ماهها برنامه ريزي ميکردند،حتمي بود
دبير اول حزب لي زوان
که بر تهاجم اصرار کرده بود
و مخالفينش را پاکسازي کرده بود
معتقد بود که آن نهايتا پايان جنگ را رقم خواهد زد
يگانهاي ويت کنگ با پشتيباني سربازان ويتنام شمالي
بايد بطور همزمان به شهرها و پايگاههاي سراسر
جنوب حمله ميکردند
لي زوان به آن سربازان وعده داد که وقتي نبرد آغاز ميشود
مردم ويتنام جنوبي قيام خواهند کرد
و دولت جنوب را سرنگون خواهند کرد
درست همانطور که ويتناميها عليه ژاپنيها
در اوت (مرداد)1945 به پا خواسته بودند
با شکست سايگون،آمريکاييها چاره اي جز
عقب نشيني از ويتنام نخواهند داشت
حملات غافلگيرانه در پايان همان ماه آغاز ميشد
با شروع جشن سال جديد قمري ويتناميها موسوم به تت.
ما به شعر عمو هو گوش کرديم
به پيش!ما پيروزي کامل را بدست خواهيم آورد
ما فکر ميکرديم که اين به معني پايان خواهد بود
ويت کنگ از قبل به تعداد زيادي از
شهرها و شهرکها نفوذ کرده بودند
دهها هزار سرباز ويتنام شمالي
حالا در موقعيت خود در ويتنام جنوبي مستقر بودند
چندين تن سلاحهاي ساخت شوروي و چين قاچاق
محرمانه به سمت اهداف مورد نظر در قايقهاي کوچک پارويي
و ارابه هاي حمل گل و کاميونهاي با کف کاذب جابجا شد
و بعد در شاليزارها و آشغال دانيها و قبرستانها دفن ميشد
تا زماني که وقتش برسد آنها را بازيابي کنند
براي عمليات در هنگام روز
ما بايد شبيه شهروندها ميشديم
بنابراين ما وانمود ميکرديم که کشاورزان يا مقامات دست نشانده هستيم
ما دستور داشتيم تا مثل زنان لباس بپوشيم
و کلاشينکفهامون رو زير لباسهامون بزاريم
بيش از 10 هزار افسر اطلاعاتي نظامي و
غيرنظامي آمريکايي در حال کار در
ويتنام جنوبي بودند
و اينجا و آنجا نشانه هايي از آنچه در پيش بود
به سلسله مراتب فرماندهي فرستاده ميشد
يگانهاي دشمن در حال تردد در اطراف با روشهاي گيج کننده هستند
گزارشهاي اسراي دشمن حملات قريب الوقوعي را به
شهرهاي مختلف بيان ميکند
يازده مامور در شهر کويين نان دستگير شدند که
نوارهاي از قبل ضبط شده اي را با خود داشتند که از مردم محلي ميخواست
تا عليه حکومت جنوب شورش کنند
همه اين چيزها به ما ميگفت که
يک اتفاقي داره ميفته
ولي ما دقيقا نميدونيم اون چي بود
ژنرال وستمورلند فکر ميکرد که ميدانست
او به واشنگتن تلگرام کرد:"من معتقدم که دشمن تلاش خواهد کرد
تا يک نمايش قدرت در سطح کشور درست پيش از تت انجام دهد
و کيسان مرکز حوادث خواهد بود
حدود 30 هزار سرباز ويتنام شمالي نزديک
کيسان جمع شده بودند،غربي ترين نقطه کليدي دفاعي زير منطقه غيرنظامي شده
که تنها 6 هزار تفنگدار دريايي را در خود ميداشت
وستمورلند باور داشت ويتنام شماليها ميخواستند تا نيروهاي آمريکايي
آنجا را منزوي و نابود کنند
درست همان کاري که ويت مين با فرانسويها در دين بين فو
14 سال قبل کرده بود
حملات دشمن هر جاي ديگري که باشد،وستمورلند مطمئن بود
که آن تنها يک عمليات انحرافي است
يک ژنرال امريکايي،فردريک سي.وايند آنقدر مطمئن نبود
او قادر بود تا وستمورلند را ترغيب کند که به او اجازه دهد
نيمي از سربازانش را از مرز کامبوج به عقب بکشد
تا مواضع دفاعي بيرون سايگون را فقط محض احتياط برعهده گيرند
اين يک پناهگاه زيرزميني در کيسانه
يکي از دو پناهگاه سيماني بجا مانده
از روزهاي ابتدايي جنگ
وقتي نيروهاي مخصوص اين پايگاه را دردست داشتند
اين تاريک،نمناک و دلتنگ کنندس
شما چيزيو در مورد افزايش تدريجي قواي نظامي حس ميکنيد
نميدونم،شما ميتونستين
شما ميتونستين حضور اونا رو تقريبا حس کنين که دور و بر شما در شب کار ميکنن
کيا؟
اوه،ارتش ويتنام شمالي
در 21 ژانويه(اوايل ديماه)
ويتنام شماليها شروع به گلوله باران توپخانه اي کيسان نمودند
تفنگداران دريايي آمريکا تحت فشار و محاصره
در موقعيت خيلي سختي بودن
وستمورلند گفت اين دين بين فو آمريکا ميشود
او گفت آن يک نبرد سرنوشت ساز ميشود
ولي ما از قبل اکثر نيروهامون رو جاي ديگري جابجا کرده بوديم
ليندون جانسون زمانيکه از حمله به کيسان اطلاع يافت
روساي ستاد مشترک را واداشت تا ضمانت نامه اي را امضا کنند
که آن پايگاه هرگز سقوط نخواهد کرد
او گفت:من هيچ دين بين فو کوفتي نميخواهم.
رئيس جمهور يک ماکت در ابعاد کوچک از ميدان نبرد داشت که در
کاخ سفيد قرار داشت براي اينکه بتواند نبرد را در آنجا ساعت به ساعت
تعقيب کند
ولي فرض اساسي وستمورلند و جانسون اشتباه بود
کيسان نمايش فرعي بود
حملات بر شهرها و شهرکها در سراسر
ويتنام جنوبي که در حال آغاز بود،واقعه اصلي بود
ولي فرضيات اساسي لي زوان دبير اول حزب
همچنين در حال محک خوردن بود
براي اينکه تهاجم پيش رو موفقيت آميز باشد
ارتش ويتنام جنوبي بايد فرو ميپاشيد
و مردم جنوب
بايد به انقلاب ميپيوستند
شعار اين بود:"چنين فرصتي هر هزار سال يکبار رخ ميدهد"
ما مطمئن بوديم
به ما گفته شد تا تنها جديدترين يونيفرمان رو با خود بياريم
که زماني که سايگون رو ميگيريم بپوشيمش
يک ژنرال ويتنام شمالي بخاطر مياورد:"کل تفکراتمان
بر تمام کردن کار دشمن متمرکز بود
ما از اين فکر خوشحال بوديم".
تدارکات انقدر کامل بود که
در خيلي جاها پيش از ترک پايگاههاي جنگلشان
سربازان وسايل آشپزي و کلبه هاشون رو ميسوزوندن
اونا معتقد بودن که هرگز مجبور نخواهند بود برگردند
بسيار خوب ما سه مجروح نظاميمون رو سوار هليکوپتر کرديم
حداقل يکي از اونا خيلي بد آسيب ديده
پزشکيار سرش شلوغه،اون در چند دقيقه باقيمونده
قبل ازينکه برگرديم سرش شلوغه
همانطور که تاريخ تهاجم روز تت نزديک ميشد
جنگ براي صدها هزار آمريکايي
در کشور ادامه داشت
من واقعيت جنگو ميديدم
يک اموزش واقعي براي يک دکتر جوان.
جنگ از ديدگاه ما ظاهرا خيلي خوب پيش ميرفت
جنگ به نظر کاملا بخوبي پيش ميرفت،متشکرم
سروان هال کوشنر 26 ساله تازه
از دانشکده پزشکي دانويل ،ويرجينيا فارغ التحصيل شده بود
او پدر يک دختر سه ساله
و بچه ديگري که در راه بود
داوطلب خدمت در ويتنام شده بود
و يک جراح پروازي همراه با سواره نظام هوايي يکم شد
و من قرار بود در مورد
خطرات پرواز شبانه سخنراني کنم،بطور مضحکي
من اين کارو کردم
ما با آب و هواي اون شب مشکل داشتيم
وهوا تاريک و باراني و پر باد بود
همينکه ما پرواز ميکرديم
من ديدم که ما بسمت غرب اون بزرگراه منحرف شديم
و من ميدونستم که اون مسير اشتباهه
هليکوپتر کوشنر در ميان مه و باران
به کوهي کوبيده شد
و چيز بعدي که يادم مياد
اين بود که من وارونه در يک هليکوپتر در حال سوختن آويزون بودم
سرگرد پرسلا مرده بود
من فقط از اون هليکوپتر بيرون پريدم
و اون صداي بلندي داد و شعله ور شد
يک تيربار ام-60 در هليکوپتر بود
و اون فشنگهاش بر اثر حرارت منفجر ميشدند
و يکي يا چند تا از اون گلوله ها از شونم رد شد
شونه چپم
من روي زمين ستوانيار وظيفه بدورثو ديدم
و اون خيلي بد آسيب ديده بود
من چندتا شاخه برداشتم و پاشو آتل بستم
خب قانون اينه که شما در کنار هواگرد منتظر ميشين تا نجاتتون بدن
و ما همينطور اونجا نشستيم
خب ما يک روز منتظر بوديم
دو روز منتظر بوديم
ما هيچ آب و غذايي نداشتيم
در صبح روز سوم ،بدورث مرد
و اون بي سرو صدا مرد
اون خيلي خيلي غم انگيز بود
من فکر کردم بهترين گزينه ام ترک کردن اون هواگرد
و اينه که سعي کنم به پايين کوه برم
چهار ساعت براي کوشنر مجروح طول کشيد که
تا تلو تلو خوران به پايين تپه برسد
وقتي او نهايتا به سطح زمين رسيد،او به بالا نگاه کرد
و دو هليکوپتر امريکايي را ديد که بالاي منطقه سقوط پرواز يکردند
خلبانانشان او را نديدند
و من اين دهقانو ديدم که داشت در شاليزار کار ميکرد
و او هم منو ديد
و من اون درجات سرواني و نماد پزشکي(دو مار که گرد هم ميپيچند) رو
روي يقه ام داشتم
و اون گفت
سروان،دکتر
اون منو حدود 1600 متر ديگه به يک هوچ کوچيک،يک خونه کوچيک برد
و اون منو جلوي اون خونه نشوند
و يک کنسرو شير خشک برام اورد
و زماني که داشتم اون چيزو ميخوردم
اون دقيقا بهترين چيزي بود که من در کل زندگيم خورده بودم
شنيدم که يکي ديگه ميگه
تحويلش بده،نکشش
يک جوخه ويت کنگ اونجا بودن
و من يک دستمو بلند کردم
و اون به من با تفنگ ام-2 تيراندازي کرد
و فکر ميکنم اون بيشتر از من عصبي بود
و اون درست به همونجاييم که گلوله ام-60 خورده بود تيراندازي کرد
و اون درست از گردنم گذشت و از پشت خارج شد
و اونا دستامو خيلي محکم با سيم تلفن بستن.
اون کيف پولمو گشت و کارت موافقت نامه ژنو منو برداشت(موافقت نامه ژنو در مورد نحوه برخورد با قربانيان و اسراي جنگي است)
که سفيد رنگ با صليب قرمز بود
و اون پارش کرد
و به انگليسي گفت:هيچ اسير جنگي نداريم
جنايتکار،جنايتکار
بعد اونا پوتينهامو گرفتن
و ما شروع به پياده روي کرديم
و بعد ما بمدت يکماه راهپيمايي کرديم
30 روز طول کشيد،تقريبا هميشه شب راه ميرفتيم
و پاهام کاملا پاره و زخمي شده بود
فکر نميکردم بتونم نجات پيدا کنم
اونا به ما گفتن که براي يک تهاجم گسترده
عليه شهرها آماده باشيم
يک حمله همه جانبه و شورش همه جانبه
ما در حومه هاي شهرها بوديم
ما بسادگي ميتونستيم وارد و خارج شهرها بشيم
بنابراين من فکر ميکردم بتونيم موفق بشيم
تا 30 ژانويه(بهمن ماه)
يک متارکه جنگ غير رسمي 36 ساعته به مناسبت عيد تت به جريان افتاد
هزاران سرباز ارتش ويتنام جنوبي براي تعطيلات به خانه رفته بودند
دشمن نرفته بود
يگانهاي ما عيد تت رو زود جشن گرفتند
ما شيرينيها و گوشت و جوانه هاي لوبيا ترش عيدو خورديم
اون خوشمزه بود.همه خوشحال بودن
شب بعد ما از رود سايگون عبور کرديم
و بسمت غرب شهر راهپيمايي کرديم
در همان روز،سرجوخه تفنگداران دريايي راجر هريس
بنا بود به خارج از ويتنام پرواز کند
ماموريت 13 ماهه اش تمام شد
ولي او و يگانش هنوز زير گلوله باران مداوم توپخانه اي
به اردوگاه کارول درست جنوب منظقه غير نظامي شده درحال آماده باش بودند
خب وقتي دستوراتم رو دريافت کردم،ميدوني
با همه دوستام خداحافظي کردم
و بعد به منطقه فرود رفتم
بنابراين وقتي هليکوپترها وارد شدن
من اون کيسه هاي اجسادو تو هليکوپتر گذاشتم
و همراه اجساد سوار شدم
ما در دانگها که سرفرماندهي لشکر بود فرود اومديم
و ما به حدود 200 متري باند فرود رسيديم
يکهو باند فرود مورد اصابت قرار گرفت
من فقط داشتم شخصا فکر ميکردم که خدا فهميده که
اون اشتباه کرده چون اون بچه هايي که کشته شدن
اونايي که با من بودن مسيحيهاي خوبي بودن که هرگز رابطه خاصی نداشته بودن
قسم نميخوردن،ميدوني
و ميدوني من از اين لحاظ گناهکار بودم
و داشتم فکر ميکردم که خدا فهميده اشتباه کرده
اون مسيحيها رو کشته و من قسر در رفتم
بنابراين حالا مرگ بدنبال منه
و اونا به ما گفتن که يکساعت ديگه يا همين حدودها
يک هواپيما قراره بياد
وقتي اون هواپيما رسيد،بعدش توپخانه شروع به گلوله بارون کرد
و ما توش پريديم و بلند شديم
و اون در دانانگ فرود اومد
و بعد خورشيد بالا اومد و ما به باند فرود رفتيم
و سوار هواپيماها شديم
و ما اونجا نشسته بوديم
همه به همديگه مشت ميزدن و قد همديگه ميزدن
ما موفق شديم
و بعد يکهويي
باند فرود دانانگ مورد اصابت قرار گرفت و گلوله هاي توپ ميومد
و من فکر ميکردم همش داره بدنبال من مياد
همش بخاطر منه،ميدوني
خدا نميخواد که من موفق بشم ازينجا خارج بشم
در ساعات اوليه صبح 31 ژانويه 1968(بهمن ماه)
84 هزار سرباز ويت کنگ و ويتنام شمالي به 36 مرکز
از 44 مرکز ايالت ويتنام جنوبي
دهها پايگاه نظامي آمريکايي و ويتنام جنوبي
و شش تا از بزرگترين شهرهاي کشور
از جمله هوي،دانانگ و سايگون حمله ور شدند
هدفي که فرماندهانشان به آنها گفته بودند
"شکافتن آسمان و به لرزه در اوردن زمين"بود
ژنرال وستمورلند در سايگون اولين انفجارها را
با ترقه هاي عيد اشتباه گرفت
فرمانده جانشينش ژنرال کريگتون دبليو.آبرامز خواب بود
و دستيارانش به خود زحمت ندادند تا او را بيدار کنند
حتي يک فرمانده ارشد در "شرق پنتاگون"
سرفرماندهي گسترده فرماندهي نظامي آمريکا در ويتنام واقع در پايگاه هوايي تانسان نات
در حومه سايگون حضور نداشت
در وقتي که خمپاره ها و راکتها شروع به ايجاد چاله هاي انفجاري در باند فرود کردند.
ما دستور داشتيم تا به فرودگاه تانسان تات حمله کنيم
سپيده زده بود
وقتي که ما وارد پايگاه هوايي شديم
طبق نقشه
کاميونها قرار بود ما رو به کاخ رياست جمهوري برسونن
ولي اونا پيداشون نشد
داره حرکت ميکنه
سربازان ويت کنگ براي حمله به اهداف خاص در داخل
و اطراف پايتخت پخش شدند
جنگ به خيابانهاي سايگون کشيده شده بود
اگر ژنرال واياند بر استقرار سربازان در اطراف شهر
اصرار نکرده بود
سايگون خودش در خطر بسيار بزرگتري قرار ميگرفت
ما صداي تير اندازيو شنيديم
و اولين واکنشمون اين بود که:"بايد يک کودتاي ديگه باشه"
و بعد ما شنيديم که ويت کنگ به سايگون حمله کرده
و هنوز داشت حمله ميکرد
اون يک شوک کامل بود چون ما هميشه فکر ميکرديم که
سايگون امن بود،امن ترين محل در کل ويتنام جنوبي.
يک جوخه ويت کنگ موفق شد
همه راه را تا کاخ رياست جمهوري بپيمايد
ولي توسط تانکهاي ويتنام جنوبي راهشان سد شد
بازماندگان در يک ساختمان آنطرف خيابان پنهان شدند
و توسط سربازان ارتش ويتنام جنوبي و دژبانهاي آمريکايي مورد تيراندازي قرار گرفتند
در سراسر سايگون،هيچ چيز طبق برنامه پيش نميرفت
يگانهاي ويت کنگ تلفات سنگيني از سربازان آمريکايي
و نيروهاي مصمم ويتنام جنوبي ميگرفتند
دشمن دست به ضد حمله زد
برخي از رفقاي من کشته شدند
خانم ترام جيغ ميزد
که اون تير خورده
اون توي دستهاي من مرد
حدود يک ساعت بعد،من مجروح شدم
من هنوز در پام ترکش دارم
اينجا ايستگاه راديو اصلي ويتنامي زبان
در سايگون هست
و همين حالا تعداد نامعلومي از ويت کنگ درون
ايستگاه اشغالي هستند
ويت کنگ
ايستگاه راديوي ملي ويتنام جنوبي را اشغال کردند
و آماده بودند تا پيام ضبط شده اي از هوشي مين را پخش کنند که
از مردم ميخواست به پا خيزند
ولي يک تکنسين به برج مخابراتي بيسيم زد
تا ان را قطع کنند و بجايش موسيقي والتز ويني
و آوازهاي گروه بيتلز را پخش کنند
# ذهنتو خاموش کن و آرام باش و خودتو در مسير رود شناور کن #
#اون نميميره#
# ولي به رنگ روياهات گوش بده #
# اون زندگي نميکنه،اون زندگي نميکنه #
بينهوا در حومه سايگون نيز زير حمله بود
قواي دشمن در حال حمله به پايگاه هوايي آنجا
و لانگ بين
بزرگترين تاسيسات آمريکا در ويتنام بودند
ويت کنگ در حال حرکت به خانه،در حال حرکت در همه جا بودند
يک عالمه تيراندازي،يک عالمه گيجي و آشفتگي وجود داشت
و ما داشتيم به بيرون پنجره تيراندازي ميکرديم
و همسرم داشت دوباره خشابگذاري ميکرد
وقتي ما مهماتمون تموم ميشد
ما اون خشاب خاليو سر ميداديم پايين کاشيها
و اون پايين در طرف ديگه بود
اون خشابا رو پر ميکرد و سر ميداد طرف ما
فرماندهان ويت کنگ از زير سيم خاردار به لانگ بين
مخفيانه وارد شدند و انبار مهمات بزرگي را منفجر کردند
يک ابر قارچي بر فراز پايگاه هوايي بالا آمد
که چنان گسترده بود که برخي از آمريکائيها فکر کردند يک انفجار هسته اي
رخ داده بود
آن انفجار درب ساختمان بردي را در هم شکست
اونا به اونطرف سيم خاردار در لانگ بين رفتن
و بهاي وحشتناکي پرداخت کردند
فقط رديفهاي اجساد کنار هم وجود داشت
آمريکاييها اونا رو فقط اونجا انداخته بودن
سلام من جاني کارسون هستم
همانطور که ميدونيد اين زمان معمول شروع
نمايش امشبه
ولي بدليل وضعيت بحراني جنگ در ويتنام
بخصوص اطراف سايگون،شبکه ان.بي.سي براي 15 دقيقه بعدي
قراره براي شما برنامه خبري از طريق ماهواره پخش کنه
درست پس از نيمه شب به وقت آنها
يک گروه از مهاجمين ويتنامي به يک نيروگاه برق و
و دو ايستگاه پليس در سايگون حمله کردند
آن در مجموع در بين جاه طلبانه ترين سري
حملات کمونيستهاست که تاکنون انجام شده
خشونتهاي رو به گسترش در حداقل ده مرکز ايالت
علاوه بر پايگاههاي آمريکا و تاسيسات غير نظامي
به کل طول کشور کشيده شده
هيچکدام از لحاظ تاثير روانشناختي
بزرگتر از حمله به سفارت آمريکا در سايگون نبود
در چند ساعت اول نبرد
19 کوماندو با آموزش مخصوص راه خود را
به درون مجتمع عريض و طويل سفارت ايالات متحده با انفجار گشودند
اون يه حمله س،اونا دارن به سفارت هجوم ميارن
اون تير اندازي حالا داره از سمت ديگه خيابون مياد
بيرون از سفارتخونه.
اونا دارن از اونطرف خيابون به تبادل آتش ميپردازن
شما ميتونين گلوله هاي رسامو ببينين که دارن رد ميشن
اون بيرون از سفارتخونس
من واکو هستم،دريافت شد
تو ميتوني حالا وارد اون دربها بشي؟
آيا وروديها باز هستن و تو ميتوني اونجا فشار بياري
و اون سفارتو همين حالا پاکسازي کني؟
ظاهرا ويت کنگ در زيرزمين اين قسمت
از ساختمون گير افتادن،يک وضعيت باور نکردني.
آتش سنگين داره رد و بدل ميشه
دان نورث،اي.بي.سي نيوز در سفارت ايالات متحده در سايگون.
همه متجاوزين به سفارت نهايتا کشته يا اسير شدند
چه منظره اي.
يک قورباغه کوچک از ميان حوضچه
خوني بيرون ميپره که از سر يک ويت کنگ داره مياد
که روي چمن سبز سفارت آمريکا دراز کشيده
من يک ارزيابي مثبت از حمله به سفارت دارم
اون کوماندوها
تونستن ساعتها سفارتخونه رو حفظ کنن
اون آمريکا رو بيدار کرد
يک تفنگدار دريايي و چهار دژبان ارتش در سفارت
کشته شدند
ژنرال شما چگونه فعاليتهاي
ديروز و امروز رو ارزيابي ميکنين؟
دشمن داره چيکار ميکنه؟آيا اينها حملات اصلي هستن؟
يا
فکر کنم اون انفجار مهمات چند تا نارنجک ام-79 بود،فکر کنم
دشمن بسيار فريب آميز
از مزيت آتش بس عيد تت استفاده کرد
بخاطر اينکه حداکثر آشفتگي و شوک رو بوجود بياره
به نظر من،اين عمليات انحرافيه
اولين خبرنگاران خبرگزاري به غلط گزارش دادند که
که ويت کنگ موفق شده تا وارد خود سفارتخانه بشود
کارتهاي شناسايي سفارت از برخي ويت کنگ کشف شد
و اولين فيلم خبري تلويزيون اثر کمي
در دوباره اطمينان دادن به مردم آمريکا داشت
آيا سايگون همين حالا امنه؟
تا اونجايي که من ميدونم سايگون امنيت داره
ديگه جنگهاي خياباني وجود نداره؟
ممکنه هنوز در حومه ادامه داشته باشه
مطمئن نيستم،نميدونم
در موردش مطمئن نيستم،نه
سايگون بسيار با امنيت فاصله داشت
جوخه هاي ترور ويت کنگ
برخي با راهنمايي جاسوسان ويتنام شمالي
از ميان خيابانها با فرمان کشتن آنچه که آنها آنرا
دشمنان خوني مردم ميناميدند،حرکت ميکردند
مقامات دولتي،افسران اطلاعاتي،فرماندهان ارتش ويتنام جنوبي
و سربازان معمولي که به مرخصي آمده بودند و خانواده هايشان.
من به خونه رفتم تا والدينمو ببينم
و اونا رو طوري پيدا کردم که در خونه قايم شده بودن،درها بسته بود
پنجره ها بسته بود،خيلي تاريک بود
ترس زيادي وجود داشت چون خانه ما نزديک
يک محله پرجمعيت وفقير قرار داشت
و ما هميشه فکر ميکرديم که ماموران ويت کنگ زيادي
در بين فقرا زندگي ميکنند جاييکه اونا ميتونستن خيلي آسون مخفي بشن
و اينکه اونا قراره بيرون بيان
و دنبال مقامات دولتي
افراد نظامي بگردن تا اونا رو بکشن
بنابراين والدينم خيلي ترسيده بودن
ماموران امنيتي خلق حزب وظيفه داشتن تا خائنين رو بکشند
ما عملياتهاي زيادي انجام داديم
ما سعي کرديم تا يک معاون وزير و
نخست وزيرو ترور کنيم
در روز دوم جنگ
يک مامور ويت کنگ باسم "وين وان لم"
به حضور "وين ناک لوان"
رئيس پليس ملي ويتنام جنوبي آورده شد
وقتي يک عکاس اسيوشيتد پرس و يک فيلمبردار ان.بي.سي ناظر بودند
لوان دستور داد افسر ديگري به اسير شليک کند
وقتي او ترديد کرد،لوان آن کار را خودش انجام داد
و لوان گفت که
من اعدامت ميکنم تران گوک توان از تفنگداران دريايي ويتنام جنوبي
او کلت 45 شو کشيد و تران گوک توان از تفنگداران دريايي ويتنام جنوبي
تفنگو نشونه گرفت
و اونو کشت
رئيس نيروي پليس ملي ويتنام جنوبي
تيمسار سرتيپ وين گوک لوان منتظرش بود
صبح بخير آقاي رئيس جمهور
سلام جک
ما امروز صبح نيازمند توضيحاتي هستيم ،قربان
توضيحات؟اين همه اون چيزيه که ميخواي؟
بله قربان سوالي نيست؟
درسته بدون ارجاع
بدون هيچ رابطه اي
بهش مطلقا چيزي نده
مطلقا هيچي
روزنامه شما مثل ملوانان مست هر روز دروغ ميگه
اولين چيزي که امروز صبح بعد از بيدار شدن، پس از ديدن سي.بي.اس
ديدن رسانه ها
خوندن روزنامه هاي صبح سعي کردم حلش کنم،اين بود که چجوري ميتونيم پيروز شيم
احتمالا پيروز شيم و بعنوان يک کشور نجات پيدا کنيم
و بايد با دروغهاي رسانه ها مبارزه کنيم
بله،قربان
من دارم سعي ميکنم از کشورم حفاظت کنم
و اونا همشون دارن منو ميزنن
هيچ عوضی ای کلمه اي در مورد هوشي مين نگفت
اونا در مورد بمباران ما حرف ميزنن در حاليکه اين عوضی ها
ميان و سفارتخونمون رو بمب ميگذارن و 19 نفر از اونا سعي ميکنن بهش حمله کنن
همه اون 19 نفر کشته شدن و هنوز اونا سفارتخونه رو مقصر ميدونن
من اونو نميفهمم
ما فکر ميکنيم 20 هزار ويتنام شمالي رو کشتيم ،ما فکر ميکنيم 400 نفرو از دست داديم
ما البته فکر ميکنيم بده که کسيو از دست بديم
هيچکدوم از اون 400 نفرو
ولي ما فکر ميکنيم که خداي بزرگ انقدر با ما خوب بوده
که اين يک پيروزي بزرگ چشمگيره
و فکر ميکنم چه چيزي اتفاق ميفتاد اگه
من 20 هزار نفرو از دست داده بودم و اونا 400 نفرو؟
من اينو از تو ميپرسم
اوه،اون وحشتناک ميشد
به نظر ميرسه گلوله خمپاره يا يک راکت اومد
و خوب روي شلوار من خون ريخته
و فکر ميکنم من آسيب ديدم
خب اين خيابونهاي سايگونه
و اون جايي که حالا جنگ جريان داره
هاوارد تاکنر،ان.بي.سي نيوز
رسانه هاي آمريکا تقريبا بطور کامل بر جنگ
در سايگون تمرکز کردند
ولي تهاجم تت تقريبا در همه جا اتفاق ميفتاد
اغلب حملات به سرعت توسط ارتش ويتنام جنوبي و
نيروهاي آمريکايي در هم شکسته ميشد
همه جا دشمن متحمل تلفات وحشتناکي ميشد
ما دژ کوانگ تري رو تسخير کرديم
ما اونو يک روز و يک شب نگه داشتيم
600 نفر از يگان من وارد شدن
بيش از 300 نفر کشته شدند
حدود 100 نفر اسير شدند
همه فرماندهان گردانمون کشته شدند
اون سبعانه بود
قدرت آتش توپخانه و هوايي گسترده آمريکاييها
براي راندن يک هنگ ويت کنگ از شهر بنتري
در دلتاي مکونگ فرا خوانده شد
پس از آن يک گزارشگر از يک سرگرد آمريکايي نقل قول کرد که گفته بود:
لازم شد تا شهر براي نجاتش ويران شود.
همين حالا قايقهاي نيروي دريايي و ارتش که همچنين تدارکات
به بالاي رود پرفيوم(عطر)ميرسانند مجبورند که زير آتش سنگين سلاحهاي سبک
و خمپاره همچنان که آنها از خم رودخانه ميپيچند
اينجا در اطراف خود شهر هيو قرار گيرند
و منطقه فرود در اين سمت جنوبي رودخانه
تقريبا زير آتش مداوم خمپاره و سلاحهاي سبک قرار دارد
و امروز حقيقتا "هوي" محاصره شده
طولانيترين و خونين ترين نبرد تهاجم تت
در خيابانهاي يکي از
محبوبترين شهرهاي کشور
پايتخت پادشاهي قبلي،شهر "هوي "انجام شد
رود پرفيوم "هوي"را به دو قسمت تقسيم ميکرد
نيروهاي منظم ويتنام شمالي
و چريکهاي ويت کنگ دشمن
هر دو سمت شهر را تصرف کرده بودند
تنها مجتمع مشاوران آمريکايي در ساحل جنوبي رودخانه
و سرفرماندهي لشکر يکم ارتش ويتنام جنوبي
درون دژي با ديواره هاي ضخيم در سمت شمالي
عليه آنان مقاومت ميکردند
يک سازمان کمونيستي سري
در "هوي"بمدت چند سال وجود داشت
و زمانيکه نيروهاي انقلابي شهرو گرفتن
اونا از مخفيگاه بيرون اومدن
تا يک حکومت انقلابي برپا کنن
اونا معتقد بودن
که کل شهر رو آزاد خواهند کرد
سرجوخه تفنگدار دريايي بيل ارهارت در پايان ماموريتش بود
و داشت براي رفتن به خانه آماده ميشد
ولي وقتي گروهانش ماموريت يافت
تا مجتمع آمريکايي محاصره شده در هوي را آزاد کند
او رفتن همراه رفقايش را برگزيد
من 12 ماه رو در ويتنام در جستجوي کسي گذروندم که تا بهش شليک کنم
و اونجا هيچکسي نبود
و بعد ناگهان
اينجور بنظر ميومد که اينجا همه ارتش ويتنام شمالي در جهان
سعي داشتن تا من و رفقامو بکشن
اون يک نوع کاملا متفاوت از جنگ بود
ارهارت و يگانش يک کمين خونين را تحمل کردند
نهايتا راهشان را با جنگ به مجتمع فرماندهي نظامي آمريکا در ويتنام گشودند
و بعد روزهاي جنگ وحشيانه خانه به خانه
براي بازپس گيري محله محاصره شده آغاز شد
هر خانه تبديل به ميدان جنگ شد
ارهارت بخاطر مياورد:آن هيجان انگيز بود
من کاملا احمقانه وحشتزده شدم,
ولي اون بزرگترين آدرناليني بود
که من تجربه کرده ام
اون يک نبرد زشت و کريه بود
شما دقيقا مجبور بوديد تا زماني يک اتاق
زماني کف اتاق،زماني يک خونه رو پاکسازي کنين
و بعد شما سراغ يکي ديگه ميرفتين
وقتي اونا حمله کردن
اگه به اونا تيراندازي نميکرديم
قطعا اونا به ما تيراندازي ميکردن
من مجبور بودم اول شليک کنم
وقتي اونا رو پيدا ميکردم من به اونا شليک ميکردم
يک آمريکايي
که خيلي دور نبود
حدود سه متريم بود
اون آتش گشود
من کلاشينکفمو بلند کردم،نشونه گرفتم
من بايد بهش شليک ميکردم
و من اونو زمين انداختم
5 فوريه(بهمن ماه) من توسط يک راکت ب40 مجروح شدم
من کاملا کر شده بودم
تحت هيچ شرايط ديگري من تخليه نميشدم
ولي ميتونستم ببينم،ميتونستم راه برم و ميتونستم شليک کنم
پس موندم
جنگ ادامه يافت
يک تفنگدار دريايي به خاطر مياورد:"ما مجبور بوديم راهمان را با انفجار هر ديوار
از هر خانه بگشاييم
شرم آور بود که ما مجبور بوديم به چنين شهر زيبايي آسيب بزنيم".
البته همه اين شهروندان در دانشگاه
جمع اوري شده بودن
اونا همگي اونجا اومده بودن تا از شر نارنجکهايي
که در اتاقهاي نشيمنشون پرتاب ميشد خلاص شن.
و يکي از اون افراد اومد و گفت
من فهميدم که اين دختره حاضره براي جيره جنگيمون هرکاری بکنه
و من فکر ميکردم
وايسا،ما در وسط اين جنگ بزرگ هستيم
و من ميخوام برم و
ولي من 19 سالمه و رفقام ميخوان و من فقط
من به خودم اثبات کردم که چه شجاعت کمي واقعا داشتم
من از اون وقت تا حالا با اون زندگي کردم،ولي من من من اون کارو کردم
چون من قرار نبود بگم
"هي بچه ها،ما کاري مثل اينو انجام نميديم"
حتي بيشتر از اون کشتارها
کاري که فکر ميکنم بيشتر از همه ازش شرمنده ام
وقتيه که فکر ميکنم به اون اوقاتي برميگرده که اونجا گذروندم
فکر ميکنم به اين دليله که مادرم يک زنه،همسرم يک زنه
دخترم يک زنه
يکي تير ميخورد،چيز خوبي نيست
ميديدي يکي داره ميدوه
نميدونم،اون ميتونست يک ويت کنگ باشه
ولي اون زن؟
نه
من فرصتهاي زيادي داشتم تا بگم نه
روز بعد،در گير و دار يک جنگ ديگر
ستواني سوار بر جيب جلوي ساختماني توقف کرد که
ارهارت و پنج تفنگدار دريايي هم قطارش در حال شليک
از ان به دشمن بودند.
او فرياد زد:"بجنب ارهارت
هليکوپتر دقيقا حالا در منطقه فروده
ميخواي خونه بري يا نه؟".
از هليکوپتري که او را بالا ميبرد و
شهر دود گرفته و ويران دور ميکرد
او ميتوانست کشاورز و بوفالو آبيش را ببيند
که در حال کار روي کشتزار آب گرفته بود
و زني با کلاه مخروطي که سبدهاي دو قلو را با خود حمل ميکرد
با شتاب در امتداد بين شاليزارها حرکت ميکرد که انگار آنجا جنگي نيست
ويت کنگ و سربازان ويتنام شمالي در "هوي"
حالا خودشان را به دام افتاده درون شهر ميديدند
اونا بايد با جنگ راهشونو
باز ميکردن و فرار ميکردن
اون يک عقب نشيني خونين و بسيار مشکل ميشد
دو هفته براي تفنگداران دريايي
طول کشيد تا راهشان را با جنگ به آنسوي رودخانه باز کنند
تا از ارتش ويتنام جنوبي حمايت کنند
که سرسختانه جلوي دشمن مقاومت کرده بود
تا از درهم شکستن سرفرماندهي لشکرشان در ان دژ جلوگيري کنند
سخت ترين بخشش چيه؟
اينکه ندوني اونا کجا هستن،بد ترين قسمتش اينه
به اطراف حمله ميکنن و در مجاري فاضلاب،در کانالها ميدوند
همه جا.
ميتونن هر جايي باشن
فقط بايد اميد داشته باشي که زنده ميموني و هر روز همينه
همه فقط ميخوان برگردن خونه و به دانشکده برن
همينه
تو دوستيو تا حالا از دست دادي؟
يک چندتايي
ما يکيو چند روز پيش از دست داديم،رفيق خوبمو
همه چيز بوي گند ميده،واقعا
اون جنگ واقعا شديد بود
هر دو طرف سخت جنگيدند
و تلفات سنگيني دادن
اون هنوز زندس
ما 25 يا 26 روز مقاومت کرديم
وقتي نتونستيم بيشتر مقاومت کنيم،عقب نشيني کرديم
ما براي فرماندهانمون که کشته شده بودند عزا داري ميکرديم
ولي نميتونستيم اجسادشون رو بدست بياريم
ما مصمم شديم تا انتقام اونا رو بگيريم و اجسادشون رو پس بگيريم
ولي نهايتا نتونستيم اون کارو بکنبم
بعد از 26 روز جنگ سخت و خونين
پرچم ويتنام جنوبي مجددا بالاي دژ به اهتزاز در آمد
بازماندگان ويتنام شمالي و ويت کنگ
نهايتا از فرماندهانشان اجازه يافتند
تا از شهر خارج شوند
حدود 6 هزار غيرنظامي در زير آوار کشته شده بودند
از 135 هزار شهروند آن شهر،110 هزار نفر خانه هايشان را از دست داده بودند
خبرنگاري نوشت:همه انچيزي که از "هوي"بجا مانده است,
ويرانه هايي بود که توسط رودي تقسيم ميشد.
بزرگترين حقيقت اينه که
اهداف بيان شده در مورد شورش فراگير
يک پيروزي نظامي يا يک پيروزي رواني
شکست خورده است
حمله بر ايستگاه راديو
در 2:30 بامداد آغاز شد
شب پشت شب بمدت هفته ها
صفحات تلويزيون آمريکا پر از تصاويري از
خون و خشونت و ويراني
شده بود که مردم به ندرت قبلا ديده بودند
دشمن هيچ جا نبود و همه جا بود
ولي يک عکس بود که براي بسياري از مردم
داشت تهاجم تت را تعريف ميکرد
يادم مياد اون يک پيرهن چهار خونه اي پوشيده بود
و اون عکاس خيلي نزديک شده بود
و دکمه دوربينشو درست همزمان با
کشيدن ماشه توسط اون افسر فشار داده بود سم هاينز،کهنه سرباز جنگ دوم جهاني
بنابراين دوربين و تفنگ با هم آتش کردند
و شما ميتونستين بيرون زدگي سر اون مردو
از سمتي که گلوله داشت خارج ميشد ببينين
ما اونجا بوديم،رو در رو با اين مرد داشت ميمرد
درست همين حالا،مرده
اين ويران کننده ترين چيز براي ديدن بود
و فکر ميکنم بسياري از امريکاييها شروع به پرسش از خودشون کردن
"آيا ما داريم اينجا از افراد اشتباهي حمايت ميکنيم؟"
و فکر ميکنم تا حدي اونو به خونه ها،پاي ميز شام
يا ميز صبحونه اورد اگه شما اونو در اوراق روزنامه ميديدن
بيرحمي اين جنگو نيويورک تايمز:نبردهاي خياباني در ويتنام ادامه دارد،دشمن هنوز بخشهايي از شهر را در دست دارد،جانسون ضمانت کرد هيچ وقت تسليم نشود
و اين حقيقت که به نظر ميرسه اون هرگز قرار نيست تموم بشه. نيويورک تايمز:نبردهاي خياباني در ويتنام ادامه دارد،دشمن هنوز بخشهايي از شهر را در دست دارد،جانسون ضمانت کرد هيچ وقت تسليم نشود
ولي اونچه که ما ميدونيم بهاييه که براي اون عکس پرداخت کرديم
اون نقطه عطف بود
چون اون آمريکاييهاي حاکم رو در چنين وضعيتي قرار ميداد و ميگفت
"هي نگاه کنيد ما ميخوايم پول
و جانهاي افراد جوونمونرو
براي حفاظت از چنين نظامي صرف کنيم؟"
اسير کنندگان هال کوشنر بمدت چند ماه او را وادار کرده بودند که
بيشتر و بيشتر درون ارتفاعات مرکزي راه برود
هميشه در شب حرکت ميکردند
براي اينکه آنها از هوا شناسايي نشوند
اونا منو به اونجا بردن که فکر ميکنم يک بيمارستان بود
اون فقط از يک سري از غارها تشکيل شده بود
ولي مجروحان زيادي اطراف دراز کشيده بودن
و اون پرستار زن بيرون اومد و زخممو معاينه کرد
و بعد او به من يک چوب بامبو داد تا گازش بگيرم
اون منو خوابوند و به من اين چوب بامبو رو داد تا گازش بگيرم
و بعد اون سمبه نظافت تفنگو گرفت
و روي آتش داغش کرد بطوريکه از داغي سرخ شد
و اون اين سمبه رو گرفت و توي زخمم فرو کرد
عميق و عميقتر
و اون واقعا زجر آور بود
واقعا واقعا واقعا زجر آور بود
و بعد اون مرکوکروم روي زخم ريخت
و به من يک قرص آسپرين داد
و من ..فکر ميکردم چه کار ديگه اي اونا ميتونستن برام انجام بدن؟
کوشنر سرانجام به يک اردوگاه جنگلي دورافتاده رسيد
و به يک مشت اسير آمريکايي ديگر پيوست
و اين افسر ويتنامي پيشم اومد و انگليسي صحبت کرد
و اون اولين انگليسي زبان واقعي بود که ديده بودم
و اون يک ضبط صوت قرقره اي کوچيک داشت
ضبط صوتي که با باطري کار ميکرد
و از من پرسيد تا پيامي براي خانوادم بدم
که اونا بدونن من سالمم
و در صورتي ميتونستم اون کارو بکنم که بيانيه اي
عليه جنگ بدم
و من به اون با لاف دليري زيادي گفتم
که من ترجيح ميدادم بميرم تا اينکه اظهاراتي عليه
کشورم بکنم
و اون بمن گفت:
"تو مردن را خيلي آسان خواهي يافت
زندگي کار مشکليه".
زندگي کار مشکليه
در اوايل مارس(اسفند)،دو هفته پس از اينکه هوي سرانجام بازپس گرفته شده بود
ستوان دوم فيل جويا از لشکر هوابرد 82
جوخه اش را در امتداد رود پرفيوم
در جستجوي سلاحهايي که ممکن بود توسط دشمن
درحال عقب نشيني دفن شده باشند،هدايت ميکرد
روبن تورز،گروهبان جويا
چيزي را ديد که از خاک شني بيرون زده است
آن يک آرنج بود
خب از نظر ما اون مثل اين بود که اين قرار بوده
جايي دفن بشه که دشمن قبلا برخي از افراد خودشو در هنگام عقب نشيني
از هوي دفن کرده بود
گروهبان تورز گفت:"ميدوني قربان
فکر ميکنم بهتر باشه ما اينجا رو بکنيم"
ما اولين جسد رو پيدا کرديم و اون يک زن بود
اون يک بلوز آبي و شلوار سياه تنش بود
اون دستاش از پشت بسته شده بود
و به پشت سرش شليک شده بود
بغل اون يک کودکي بود که اونهم تير خورده بود
شخص بعدي که بيرون اومد يک زن ديگه بود
در اون لحظه روشن بود که اونا ويتنام شماليها
يا ويت کنگ دشمن نبودن
وقتي سربازهامون از هوي عقب نشيني کردن
نيروهاي سري انقلاب از قبل خودشونو لو داده بودن
اگه اونا افراديو که دستگير کرده بودن رو آزاد ميکردن
بعدا اون افراد ميتونستن انقلابيها رو شناسايي کنن
کمونيستها پيش از ترک آن شهر
بطور نظام مند حداقل
2800 نفر را که آنها "تبهکاران"
و "ارتجاعيون"ميناميدند اعدام کردند
هانوي هميشه انکار ميکرد که
هيچ شهروند بيگناهي کشته شده باشد
من نميدونم آيا آن دستور از يک فرمانده محلي صادر شده بود
يا از يک مقام بالاتر.
اونا افراديو که براي دولت ويتنام جنوبي
و براي ارتش آمريکا کار کرده بودن رو کشتند
ولي اونا همچنين افراديو کشتن که به اشتباه دستگير شده بودند
اون يک قتل عام بود
اون يک لکه ننگ بود.اون يک بيرحمي جنگ بود
در هوي سرکوبي و پاکسازي
دولت سايگون وحشيانه بود
ما بندرت ازش صحبت ميکرديم.من ميخوام در موردش صحبت کنم
ولي خيليهاي ديگه نميخوان
من حقيقت رو آنچنان که دريافتم بهتون ميگم
پس لطفا موقع فيلم گرفتن مواظب باشيد چون ممکنه به دردسر بيفتم
رئيس جمهور جانسون اصرار داشت که تهاجم تت يک
"شکست ويرانگر براي کمونيستها"شده بود
از لحاظ نظامي حق با او بود
آن پيش فرضهاي اصلي که برمبناي آن ويتنام شماليها تهاجم
خودشان را سازمان دادند همگي ثابت شد که غلط بوده است
رهبران هانوي فکر کرده بودند که ارتش ويتنام جنوبي فرو ميپاشد
اينکه سربازان ويتنام جنوبي طرف انها را خواهند گرفت
بجايش،حتي يک يگان هم به آنها ملحق نشد
توده مردميکه هانوي انتظار داشت قيام کنند
ممکن بود از حکومتشان ناراضي باشند
ولي انها هواداري کمي از کمونيسم ميکردند
و وقتي جنگ شروع شد،انها در خانه هاشان براي فرار از
آشوب در خيابانها پنهان شده بودند
من هيچ نظري درمورد اين ندارم چرا کمونيستها باور داشتند که
وقتي نيروهايشان پيشروي ميکنند،مردم قيام خواهند کرد
فکر ميکنم اونا يک اشتباه جدي کردند
ژنرال ويتنام شمالي وو وين زاپ
که با تهاجم از ابتدا مخالفت کرده بود
بعدا بخاطر مياورد که "تت" يک درس پر هزينه اي شده است که
بهايش با خون واستخوان پرداخت شد.
افسران بلند پايه بسياري از ارتش ويتنام شمالي تسليم شدند
که اين هرگز قبلا اتفاق نيفتاده بود
هيچ يگاني سالم باقي نموند
برخي گروهانها تنها دو يا سه نفر براشون باقي مانده بود
از 84000 سرباز دشمن که تخمين زده ميشود
در تهاجم تت شرکت کرده بودند،بيش از نيمي
يعني به تعداد 58000 مرد و زن که اغلبشان ويت کنگ بودند
گمان ميرود که کشته،زخمي يا اسير شده باشند
فرماندهي نظامي آمريکا تهاجم تت را
بعنوان يک پيروزي جشن گرفت
ميدوني"اونا نهايتا پيش ما اومدن و ما اونا رو منهدم کرديم"
که اساسا درست بود
ولي دولت به مردم آمريکا اغلب مدت
انتهاي سال 67 تا ماه اول 1968 ميگفت که
در اين جنگ در حال پيروزيست
اينکه جبهه آزاديبخش ملي و ويتنام شماليها بدان حد
زمين گير بودند که ما ميتونستيم انتهاي جنگو ببينيم
يک پيروزي
تهاجم عيد تت ژنرالهايمان را مجبور به بازنگري..
بنابراين وقتي تهاجم تت ضربه زد،اون همه چيزي که
تيم دولت و کشور سايگون
به مردم آمريکا از طريق روزنامه هايش
چهار يا پنج ماه پيش ميگفتند را نقض کرد
جان لورنس،سي بي اس نيوز،سايگون
بوستون گلوب:در تهاجم جديد ويت کنگ کشته هاي آمريکا به 920 نفر رسيد
اون اراده ايالات متحده رو براي نبرد در اون جنگ شکست
شدت اون ضربه تا اون حد بود که آخرين نشانه هاي
تفاسير افسانه اي و خيالي که
ما رو از اين مسير عيش و خوشي به فاجعه کشوند،از بين برد
بعد از اون هيچکس رو نميشد متقاعد کرد
و بعد شديدترين بحث و جدل ممکن
درون دولت ايالات متحده فوران کرد
چون بازهاي جنگ(جناح جنگ طلب) داشتن ميگفتن
تهاجم تت آخرين نفس ويتنام شمالي است
اون آخرين تير ترکششون در پيروزي در جنگ بود
و اونا شکست خوردند.
ما اونا رو شکست داديم و اون پايان کار اوناست
و ما گفتيم:پس از همه اين سالهاي جنگ
اگه اون اين چيزيه که قادرن انجام بدن
ما بايد بعضي درسها رو در مورد تعهد اونا
به اين جنگ همچنين هزينه اي که برامون داره فرا بگيريم
در 10 مارس(اسفندماه)نيويورک تايمز گزارش کرد که
ارتش 206 هزار سرباز ديگر براي
ويتنام درخواست کرده است
بسياري از آمريکاييها اين سوال را مطرح ميکردند
اما اگر ايالات متحده در حال پيروزي در جنگ بود،اگر تهاجم تت در حقيقت يک فاجعه
براي دشمن است،چرا هنوز افراد بيشتري مورد نياز بود؟
تعداد بيشتر و بيشتري از اعضاي حزب خود رئيس جمهور
حالا حس ميکردن که در بيان ترديدهايشان آزادند
سناتور رابرت کندي گفت:دشمنمان نهايتا
نقاب توهم رسمي را خرد کرد
ما ناتوان از شکست دشمن يا درهم شکستن اراده اش
بايد فعالانه بدنبال يک موافقتنامه صلح باشيم
ميتواند با مشکلاتش مواجه شود
والتر کرانکيت،گوينده معتبر اخبار عصر سي.بي.اس
از پوشش خبري تهاجم تت به خانه آمده بود
با اين اعتقاد که ديگر پيروزي ممکن نيست
ما از اين خوش بيني رهبران آمريکايي
هم در ويتنام و هم در واشنگتون نا اميد شده ايم
که به رگه هاي نقره اي که آنها
در تاريکترين ابرها پيدا ميکنند باور دارند(مدام به نيمه پر ليوان نگاه ميکنند نه قسمت خالي)
اينکه آنها بگويند که ما امروز به پيروزي نزديکتريم باورش
در مخالفت با شواهد و مدارک
خوش بيناني است که در گذشته اشتباه کرده اند
مطرح کردن اينکه ما در لبه شکست هستيم
بايد در مقابل بدبيني غير منطقي مطرح شود
اينکه بگويند ما در باتلاق گير افتاده ايم
در صورت يک نتيجه نامطلوب،به نظر ميرسد تنها راه واقع بينانه است
ولي بطور فزاينده اي براي اين گزارشگر روشن است
که تنها راه خروج منطقي،مذاکره
نه بعنوان فاتحين بلکه بعنوان مردم شريفي که
براي تعهدشان به دفاع از دموکراسي وفادار بودند
و نهايت تلاشي که ميتوانستند انجام دادند
من والتر کرانکيت هستم
شب بخير
در 1966،1967
و مجددا 1968
همين اواخر،ما همان ادعاهاي پوچ از پيشرفت
و پيشروي بسمت پيروزي را ميشنويم
به هرحال حقيقت اين است تا آنجايي که ما از وقايع هفته هاي اخير ميدانيم
وقايعي که هرکدامشان براي گزارش ناراحت کننده است
اينکه دشمن از هر زمان ديگري گستاخ تر شده است
در عصر 12 مارس(اسفند)
رئيس جمهور جانسون ناظر نتايجي بود که از جلسه مقدماتي
رياست جمهوري حزب دموکرات در نيوهمپشاير ميرسيد
جايي که او با چالش غير منتظره اي مواجه شد
تازه ترين نظرسنجي حکايت از اين داشت که
او يوجين مک کارتي را به نسبت دو به يک ميبرد
ولي جانسون فقط 49/6 درصد آرا
در مقابل 41/9 درصد مخالفش را کسب کرد.
هرچند اغلب آنهايي که عليه رئيس جمهور راي داده بودند
حقيقتا ميخواستند که او جنگ را با شدت بيشتري دنبال کند
جانسون فهميد که به دردسر افتاده است
براي رياست جمهوري ايالات متحده
و مشکلات بيشتري در پيش بود
من براي رياست جمهوري محض مخالفت با هيچ کسي تلاش نميکنم
تنها چهار روز پس از جلسه مقدماتي نيوهمپشاير
رابرت اف کندي کانديداتوري خود را براي رياست جمهوري اعلام کرد
و نظر سنجيها پيشنهاد ميکرد که او از ليندون جانسون محبوبتر است
در مورد آنچه که بايد انجام شود
من کانديد ميشوم چون کاملا واضح است
که ما ميتوانيم اين فجايع،سياستهاي تفرقه انگيز را
تنها با تغيير مردي که حالا آنها را ميسازد،عوض کنيم
فکر ميکنم انچه که ما بايد همچنين انجام بديم
اينه که از اين وضعيت کانديداي جنگ بودن خارج بشيم ليندون جانسون،رئيس جمهور آمريکا
اين وضعيتي که مک کارتي ما رو توش ميگذاره،و بابي(رابرت کندي)ما رو داره توش قرار ميده
اون بچه ها دارن ما رو درش قرار ميدن
و روزنامه ها دارن ما رو درش قرار ميدن
ما بايد فکري بکنيم
که اينه:ما (از اين موضع)بيرون ميايم تا ببريم
ولي ما بيرون نميايم تا جنگو ببريم
ما بيرون ميايم تا صلحو ببريم
درسته
و اين اون چيزيه که به اونا ميديم
و اونچه شعارمون رو ميتونه خيلي خوب کنه
صلح را با افتخار ببريد
ولي ما مجبوريم چيزي جديد و تازه داشته باشيم که همراه با
اين جمله که ما قراره پيروز بشيم وارد اونجا بشه
درسته
ولي ما بايد خيلي مراقب اونچه که
ميگيم ما قراره پيروز بشيم باشيم
درسته
اونا فکر ميکنن خوب به جهنم،که معنيش اينه ما فقط قراره
به ريختن نفرات در اونجا تا زمانيکه از لحاظ نظامي پيروز بشيم ادامه بديم
و اين اون چيزي نيست که ما واقعا بدنبالشيم
اوه،ما قرار نيست تا اين فاخته ها(سمبل صلح) رو بگيريم
ولي ما ميتونيم کشورو بيطرف کنيم
بطوريکه دنباله رو اونا نباشه
اگه ما بتونيم فکري بکنيم
در 26 مارس(فروردين ماه) مردان خردمند،گروهي از کهنه سربازان جنگ سرد
که قبلا به رئيس جمهور براي سرموضع باقي ماندن در ويتنام
اصرار کرده بودند،حالا به او سفارش ميکردند تا اين روند را تغيير دهد
دين اچسن،وزير خارجه هري ترومن
از طرف اکثريت صحبت کرد
او گفت:"ما ديگر نميتوانيم اين کاري را که بنا بود انجام دهيم
در زماني که برايمان باقي مانده انجام دهيم
و ما بايد قدمهايي براي خلاص شدن برداريم"
رئيس جمهور با فرستادن تنها 13500سرباز بيشتر موافقت کرد
نه 206000 سربازي که ژنرالها درخواست کرده بودند
و تصميم گرفت تا ژنرال وستمورلند را بعنوان رئيس
ستاد ارتش به واشنگتن فرا خواند
و بجاي او معاونش ژنرال کرايتون دبليو.آبرامز را جايگزين کند
صورتش نقابي از فرسودگي و شکست بود
ديدن اون مرد خيلي ناراحت کننده بود
او توسط آن درهم شکسته شد
در 30 مارس(فروردين)،موسسه نظر سنجي گالوپ گزارش کرد
که 63 درصد مردم نحوه مديريت
جنگ توسط جانسون را رد ميکردند
پايين ترين ميزان در طي دوران رياست جمهوريش.
عصر روز بعد،31 مارس 1968
رئيس جمهور براي وقت اضاف هر سه شبکه خبري را فراخواند
عصر بخير،هم وطنان آمريکاييم
امشب ميخواهم با شما در مورد صلح
در ويتنام و آسياي جنوب شرقي صحبت کنم
جانسون اعلام کرد که او تصميم گرفته بود تا بمباران مناطق
پرجمعيت اطراف هانوي و هايفونگ را به اميد
اينکه ويتنام شمالي سرانجام بخواهد
به پاي ميز مذاکره بيايد،متوقف کند.
تنها نيمه جنوبي کشور
مناطق نظامي شمال منطقه غير نظامي شده
کماکان هدف قرار گرفته ميشوند
بعد او کشور و جهان را مبهوت کرد
من معتقد نيستم که بايد ساعتي يا روزي از
اوقاتم را به هرگونه اهداف متعصبانه شخصي
يا هر گونه وظايفي غير از وظايف عالي اين دفتر
رياست جمهوري کشور شما اختصاص دهم
برهمين اساس،من نبايد بدنبال اين باشم و براي نامزدي از طرف حزبم
براي دوره ديگر بعنوان رئيس جمهورتان موافقت نخواهم کرد
من در کاليفرنيا فرود اومدم و پروازي از کاليفرنيا به بوستون گرفتم
و احساس خوبي داشتم چون نجات پيدا کردم
و ميدوني من براي کشورم جنگيده بودم
من در لوگان از هواپيما پياده شدم و ازونجا بيرون اومدم
و ازينکه در خانه بودم کاملا خوشحال بودم
و من يونيفرممو به تن داشتم و به بيرون از گيت بازرسي رفتم
و تاکسيها از کنارم ميگذشتن،از کنارم ميگذشتن
و يک پليس ايالتي بود که اونجا ايستاده بود
و نفهميدم چه اتفاقي داشت ميفتاد
و بعد اون پليس وارد خيابان شد و يک تاکسيو متوقف کرد
و گفت:تو مجبوري اين مردو سوار کني
تو مجبوري اين سربازو سوار کني
و راننده به من نگاهي انداخت و گفت
نميخوام به راکسبري برم
اونا منو بعنوان يک سرباز نميديدن
ميدوني اونا منو بعنوان يک کاکاسياهي ميديدن که اينجا به خونه مياد
و من در راکسبري زندگي ميکنم
ميدوني؟
داشتم فکر ميکردم:من يک تفنگدار درياييم
من يک تفنگدار درياييم.ميدوني
من تازه براي کشورم 13 ماه در منطقه جنگي جنگيده بودم
و نميتونم يک تاکسي بگيرم و خونه برم.
من يکسري اخبار خيلي بد براي همه شما دارم
و فکر ميکنم اخبار بد براي همه هم شهريانمان
و مردميکه صلح را در سراسر جهان دوست ميدارند
و اون اينه که مارتين لوترکينگ تير خورده
و امشب در ممفيس ايالت تنسي کشته شد
در اين روز سخت
در اين اوقات دشوار براي ايالات متحده
شايد خوب باشد که پرسيده شود ما چه جور ملتي هستيم
و در چه جهتي ما ميخواهيم حرکت کنيم
طي هفته بعد،آمريکاييهاي آفريقايي تبار
سوگوار،نااميد و عصباني
به خيابانهاي بيش از 100 شهر و شهرک
از جمله نيويورک و اوکلند،نيوارک و نشويل
شيکاگو و سينسيناتي و بالتيمور ريختند
و در واشنگتن دي.سي
شعله هاي آتش به فاصله دو خيابان از کاخ سفيد رسيد
وقتي اونا دکتر لوترکينگ رو کشتند اونا تنها چشمان سياه پوستان
زيادي رو گشودند که از برداشتن سلاح ميترسيدند
حالا اونا سلاحهايشان را برخواهند داشت
ما در يک جهان بيمار زندگي ميکنيم
اين جامعه نژادپرست که در اون زندگي ميکنيم
اونه که حقيقتا ماشه رو ميچکونه
خشونت،خشونت مياره سرکوب، تلافي به ارمغان مياره
و تنها تطهير کل جامعه ما
ميتواند اين بيماري را از ارواح ما دور کند
دهها هزار نفر از گارد ملي
سربازان کادر ارتش و تفنگداران دريايي
از جمله يگان مستقر در آمريکاي راجر هريس
دستور يافتند تا در خيابانهاي آمريکا گشت بزنند
و من آماده رفتن بودم
تا زماني که ديدم اونا چه دستوراتي ميدادن
فکر ميکردم اونا قراره به ما باتون بدن
و فکر ميکردم که ما قراره جلوي ساخنمونها بايستيم
ميدوني و از کسب و کارها حفاظت ميکني،ميدوني
و اونا داشتن جليقه هاي ضد گلوله،کلاهخود
ام-16 همراه مهمات جنگي توزيع ميکردن
ميدوني،همون چيزهايي که ما در ويتنام داشتيم
و وقتي اونو ديدم گفتم،گفتم من نميرم
من نميرم
گفتم:من در واشنگتن دي.سي خانواده دارم
و فرمانده گروهانم گفت:برو توي کاميون،تفنگدار دريايي.
من گفتم:نميرم
من گروهبان نشدم چون از رفتن سرپيچي کردم
46 آمريکايي کشته ،2600 نفر مجروح شدند
20 هزار نفر بازداشت شدند
بعدا در همان ماه
دانشجويان ضد جنگ ساختمانهاي متعددي را در
دانشگاه کلمبيا در منهتن تسخير کردند
آن اشغال يک هفته طول کشيد
اولين بار در تاريخ آمريکا که دانشجويان
يک دانشگاه اصلي را وادار به تعطيلي کردند
افراد پليس نهايتا تظاهر کنندگان را
از ساختمانها بيرون کردند
و بيش از 100 دانشجو را روانه بيمارستان کردند
حالا ايالات متحده به نظر ميرسيد نسبت به هر زمان ديگري
از زمان جنگ داخلي متفرق تر شده بود
در آن بهار ،معترضين همچنين خيابانهاي لندن
پاريس
برلين
پراگ
ريو
جاکارتا را تسخير کردند
جهان به نظر ميرسيد در حال متلاشي شدن است
توقف موقت بمباران از سوي رئيس جمهور جانسون
تاثير مطلوبي برجا گذاشته بود
هانوي براي اولين بار موافقت کرد تا با واشنگتن مذاکره کند
مذاکره کنندگان شروع به گفتگو در هتل مجستيک در پاريس کردند
ولي کمونيستها حالا يک سياست دوگانه جديدي را اتخاذ کرده بودند
آنها آنرا:
"مذاکره در حين جنگيدن،جنگيدن در حين مذاکره"ناميدند.
داره مياد!
آنها در 5 مي(ارديبهشت)،يک حمله ديگر که لي زوان
اميد داشت تا به گونه اي آنچه که
تهاجم تت بدست نياورده بود حاصل آورد
دشمن به 119 هدف حمله کرد،آنچه که تت کوچک ناميده ميشد
جنگ جديدي در خيابانهاي سايگون وجود داشت
نيمي از شهر حالا ويران شده بود
جهنم
ولي باري ديگر ويت کنگ و ارتش ويتنام شمالي شکست خوردند
آنها هنوز به سرنگوني
دولت ويتنام جنوبي نزديکتر نبودند
و آنها متحمل حدود 36000 نفر تلفات ديگر شده بودند
براي ايالات متحده ماه مي 1968 خونين ترين ماه
جنگ ويتنام شد
2416 آمريکايي در مکانهايي جان خود را از دست دادند که اساميشان
براي آمريکائياني که در ميهن بودند
يادآور اوقات سختي بود:
دايدو،فولام،کامدوک
چولان و دشت ني ها.
يک پيروزي نظامي کامل در چشم انداز ديده نميشود
و در دسترس نيست
که در حقيقت،احتمالا اون خارج از دست ماست
در آن بهار براي مدتي
چنين به نظر ميرسيد که رابرت کندي ممکن است
نامزدي حزب دموکرات براي رياست جمهوري را کسب کند
او متعهد شد تا جنگ را به پايان برساند و بنظر ميرسيد اميد
از بين بردن اختلافات رو به رشد
بين آمريکائيان سياه و سفيد پوست را تحقق بخشد
ولي در ژوئن(خرداد)پس از شکست دادن يوجين مک کارتي
در انتخابات مقدماتي حزبي در کاليفرنيا،او هم ترور شد
اوه،خدا لعنتت کنه،چرا؟
مردم مبهوت شده بودن و مردم ترسيده بودن
افراديکه تحسينشون ميکرديم داشتن از ما جدا ميشدن کارول کراکر،ساراتوگا اسپرينگز،نيويورک
اون مطمئنا اون دسته از ما رو که ازينکه به راه خودمون بريم باز ميداشت
در مسيري گذاشت که نامطمئن بنظر ميرسيد
وقتي مارتين لوتر کينگ ترور شد
و بابي کندي ترور شد
اونا موضوع بسيار بزرگي ازش ساختن
اونا ميگفتن که اون بخشي از کشمکش مردم آمريکا
عليه دولتشون بود
و اينکه شورشياني در خيابونها حضور داشتند
و فرمانده اردوگاه واقعا به ما گفت
شما ميتونين ده تا از ما رو به نسبت يکي از خودتون بکشين
ولي مردم شما عليه اين به پا خواهند خواست
و اينکه ما براي 10 سال يا 20 سال يا 30 سال اينجا خواهيم بود
هرچقدر که اون طول بکشه
و تا زمانيکه شما همه ما رو نکشيد
ما قراره پيروز اين جنگ باشيم
و در چهارم جولاي(روز استقلال آمريکا از امگليس)
ما فهميديم که اون روز چهارم جولايه
و اونا به ما اجازه نميدادند تا سرودهاي ميهن پرستانه بخونيم
ولي گاهي اوقات ما به آرامي در شب سرود ميخونديم
و
ما فهميديم که با وچود پس زمينه هاي مختلف
و پس زمينه هاي مختلف اجتماعي اقتصادي
نژادهاي مختلف،مذاهب مختلف
ما آمريکايي بوديم
"مردم آمريکا رهبري جديدي در آن پاييز داشتند انتخاب ميکردند
و بنظر ميرسيد همه خشنودند"
يک خبرنگار بريتانيايي اين را نوشت:
"اينکه هرکسي رياست جمهوري را در اين نوامبر تصاحب کند
مجبور خواهد بود تا به اين نبرد
طي چند ماه پايان دهد
چگونه قرار است اين کار انجام شود يا چه امتيازاتي بايد اعطا شوند
بسيار زيادي جزئي است(نامعلوم است)
پيش ازينکه آن جزئيات نهايتا محقق شوند
تقريبا هفت سال ديگر بايد ميگذشت
و 27184 آمريکايي ديگر
و صدها هزار لائوسي،کامبوجي
و ويتنام شمالي و جنوبي ديگر بايد کشته ميشدند